Het Wheel of Consent
Alles wat ik binnen Dana’s Stekkie doe, is geïnspireerd door en mede gebaseerd op het Wheel of Consent® van Dr. Betty Martin. Het Wheel is een model én een ervaringsgerichte manier om te onderzoeken wat er gebeurt in contact met een ander. Het helpt je om beter te voelen wat van jou is, wat van de ander en wat je werkelijk wilt en waar je toe bereid bent.
Vier eenvoudige ingangen om mee te onderzoeken
Dienen
Jij doet en het is voor de ander
Aannemen
De ander doet en het is voor jou
Nemen
Jij doet en het is voor jou
Toestaan
De ander doet en het is voor de ander
Wie doet en voor wie is het?
Dit vormt de basis van het Wheel. Daaruit ontstaan de vier kwadranten: Nemen, Toestaan, Dienen en Aannemen. Het helpt je onderscheid te maken tussen iets doen voor jezelf en iets doen voor een ander – en tussen geven en ontvangen.
De meeste mensen zijn bekend met geven en ontvangen. Nemen en Toestaan zijn minder bekend en kunnen in het begin lastig of misschien zelfs ongemakkelijk zijn om mee te oefenen. Tijdens het oefenen met het Wheel of Consent ontdekken mensen regelmatig dat ze in relaties door elkaar hebben gehaald wat voor wie is. Daardoor kan een situatie ontstaan waarin beiden denken dat ze iets geven, terwijl uiteindelijk niemand ontvangt.
Denk bijvoorbeeld aan de volgende situatie: je partner biedt aan om je een massage te geven. Hij wil dit echt doen omdat hij denkt: “Ze heeft zo’n lange dag gehad, dit zal haar helpen om te ontspannen.” Hij zit in het kwadrant van Dienen en vraagt: “Wil je een massage?” Jij wilt eigenlijk liever slapen en echt even goed uitrusten. Maar je wilt je partner niet afwijzen. Dus je zegt ja en denkt bij jezelf: “Dit duurt vast niet lang.” Jij ontvangt de massage, maar niet vanuit Aannemen, waarin je het voor jezelf zou doen. Je ontvangt de massage vanuit Toestaan: voor de ander. Je partner zit ondertussen nog steeds in Dienen. Jullie denken allebei dat je de ander een cadeautje geeft, maar uiteindelijk ontvangt niemand.
Of, op het eerste gezicht, dezelfde situatie: je partner biedt je een massage aan. Hij heeft zin om jou te masseren omdat hij het fijn vindt om jouw lijf aan te raken en zo het gevoel van verbinding tussen jullie te versterken. Jullie zijn allebei erg druk geweest en hij mist je. Hij zit eigenlijk in het kwadrant van Nemen, maar vraagt: “Lieverd, je ziet er moe uit, zal ik je even lekker een massage geven?” Jij hebt behoefte om even helemaal te mogen ontvangen, dus je stemt in en stapt in Aannemen. Wanneer je aangeeft hoe jij de massage graag zou willen ontvangen, zegt hij dat hij het op die manier eigenlijk niet zo fijn vindt en liever in zijn eigen flow blijft. Je voelt vanbinnen iets veranderen, maar kunt er niet goed je vinger op leggen. De verwarring ontstaat doordat hij de massage aanbiedt als een cadeautje voor jou, terwijl hij eigenlijk zelf graag jouw lichaam wil aanraken. Als hij dat helder zou zeggen, kun jij kiezen of je in Toestaan wilt stappen of niet. Juist die duidelijkheid kan veel meer verbinding geven.
Foto komt hier: Dana samen met een andere vrouw (natuurlijk oefen-, gesprek- of contactmoment)
Wat is van mij en wat is van jou?
Het Wheel maakt onderscheid tussen je domein, je grens en je limieten. Je domein is datgene wat van jou is en waar jij zeggenschap over en verantwoordelijkheid voor hebt, zoals je lichaam, je gevoelens en je verlangens. Je grens markeert waar jouw domein eindigt en dat van de ander begint. Je limieten gaan over waar je op een bepaald moment wel of niet toe bereid bent. En die kunnen veranderen.
Een voorbeeld: stel, jij en je partner zitten samen op de bank en jij hebt behoefte aan nabijheid. Jouw lichaam is jouw domein en het lichaam van je partner is zijn domein. Jij kunt vragen: “Mag ik tegen je aan komen zitten?” Op het moment dat je dat vraagt, kom je bij zijn grens: daar begint zijn zeggenschap over wat er met zijn lichaam gebeurt. Misschien vindt hij het heerlijk als je tegen hem aan komt zitten en zegt hij volmondig ja. Misschien wil hij wel dichtbij je zijn, maar heeft hij op dat moment geen behoefte aan lichamelijk contact. Of misschien vindt hij het fijn als je tegen hem aan zit, maar niet als je ook je arm om hem heen slaat. Dat zijn zijn limieten op dat moment. Morgen kunnen die weer anders zijn. Een limiet is dus niet per se een vaste grens voor altijd, maar iets wat je steeds opnieuw kunt voelen en aangeven.
Wil ik dit, of ben ik ertoe bereid?
Er zit een belangrijk verschil tussen iets zelf willen en bereid zijn iets voor een ander te doen. Dat verschil leren voelen kan verrassend zijn en veel helderheid geven.
Een voorbeeld: je kunt bijvoorbeeld zelf niet echt trek hebben in een ijsje, maar wanneer je partner zegt dat hij het zo gezellig vindt om samen een wandelingetje te maken en een ijsje te halen, kan het zomaar zijn dat je wel bereid bent om samen mee te gaan.
Waar komt mijn ervaring vandaan?
Je kunt iets direct ervaren via je eigen lichaam en zintuigen, maar ook indirect via de reactie of het plezier van de ander. Ook dat onderscheid helpt om beter te voelen wat er werkelijk bij jou gebeurt.
Een voorbeeld: denk bijvoorbeeld aan lekker eten. Je kunt er zelf enorm van genieten en daar helemaal voor gaan zitten. Maar je kunt ook heel graag voor anderen koken, juist omdat je geniet van hun reactie op wat je hebt gemaakt. In het eerste geval ervaar je het plezier direct via je eigen lichaam en zintuigen; in het tweede geval ervaar je het via de ander.
Foto komt hier: rustig detailbeeld van contact, handen of samen oefenen
Niet alleen begrijpen, maar ervaren
Voor mij zit de waarde van het Wheel vooral in het ervaren. Door steeds opnieuw met het Wheel te oefenen, leer ik steeds meer over mezelf en over de communicatie met anderen. Elke keer dat ik een cursus geef, bijwoon of assisteer, doe ik nieuwe inzichten op. Ook ervaar ik zelf dat hoe duidelijker de afspraken zijn, hoe meer vrijheid, veiligheid en speelsheid er kan ontstaan.
“Hoe duidelijker afspraken zijn, hoe meer vrijheid, veiligheid en speelsheid er kan ontstaan.”
Je kunt rationeel heel goed weten wat consent, grenzen, geven en ontvangen betekenen – en toch in contact met een ander ontdekken dat voelen wat je werkelijk wilt helemaal niet zo eenvoudig is.
Daarom vormt het Wheel of Consent een belangrijke basis voor mijn workshops en individuele sessies. We gebruiken onderdelen en oefeningen vanuit het Wheel om te vertragen, te voelen en te onderzoeken wat er in het contact werkelijk gebeurt.
Wat neem ik mee?
Het Wheel of Consent is één van de dingen waar ik me de afgelopen jaren intensief in heb verdiept. Ik volgde in Nederland de jaaropleiding bij Mariëlle Spronck, Certified Wheel of Consent® Facilitator, en assisteerde meerdere keren bij haar workshops en bij workshops van Jolien Daenen.
Maar het Wheel staat voor mij niet op zichzelf. De afgelopen twintig jaar verdiepte ik me onder andere in gestalttherapie, Jung, de polyvagaaltheorie, familieopstellingen en verschillende vormen van lichaamswerk. Daarnaast werk ik al ruim 25 jaar met mensen, waarvan 15 jaar als dramadocent en acteur.
In al die verschillende vormen komt voor mij steeds iets terug: wat hebben mensen nodig om zich veilig genoeg te voelen om te kunnen ontspannen, ontdekken en werkelijk aanwezig te zijn? Die ervaring neem ik mee in hoe ik de workshops en sessies bij Dana’s Stekkie begeleid.
Goed om te weten: ik ben geen Certified Wheel of Consent® Facilitator en geef daarom geen officiële Wheel of Consent-trainingen. Ik gebruik wat ik geleerd en ervaren heb als onderdeel van mijn eigen workshops en sessies bij Dana’s Stekkie.
Het zenuwstelsel
Uitleg over het zenuwstelsel volgt (tekst van Dana).
